Patiënten en naasten

Herstel en nazorg na sepsis

Overleven is niet hetzelfde als herstellen. Veel mensen houden maanden tot jaren klachten na sepsis. Op deze pagina lees je wat je kunt verwachten, wat de richtlijnen adviseren en waar je terechtkunt.

Wat kun je verwachten Wat adviseren de richtlijnen Wat kun je zelf doen Hulp en lotgenoten Voor naasten

Foto: Al Benoit via Unsplash

Na ontslag

Wat kun je verwachten?

1 op 2overlevenden herstelt in het eerste jaar.Prescott en Angus, JAMA 2018

1 op 6heeft een jaar na sepsis nog ernstige lichamelijke of cognitieve beperkingen.Prescott en Angus, JAMA 2018

30.406gezonde levensjaren per jaar gaan in Nederland verloren door verminderde kwaliteit van leven ná sepsis.Luijks et al., Crit Care 2024

Klachten die vaak voorkomen:

Lichamelijk

Vermoeidheid en weinig conditie
Spierzwakte, pijn in spieren en gewrichten
Kortademigheid, slikproblemen
Verminderde nierfunctie
Vaker nieuwe infecties

Cognitief

Problemen met concentratie en geheugen
Moeite met gesprekken met meerdere mensen tegelijk
Trager denken en plannen

Psychisch

Angst en somberheid
Herbelevingen of nachtmerries (posttraumatische stress)
Slaapproblemen

Ook na het eerste jaar is het risico op heropname, hart- en vaatziekten en overlijden hoger dan bij leeftijdsgenoten. Werkhervatting kost vaak meer tijd dan verwacht.

Onderzoek naar herstel cohortstudies

In een Duits cohort van ruim 116.000 overlevenden kreeg 74% in het eerste jaar een nieuwe medische, psychische of cognitieve diagnose en werd 31,5% nieuw zorgafhankelijk Fleischmann-Struzek, JAMA Netw Open 2021.
Na een opname met sepsis is het risico op een cardiovasculaire heropname verhoogd (HR 1,43), vooral door hartfalen Jentzer, J Am Heart Assoc 2023.
Overlevenden van respiratoire sepsis op de IC hadden een hogere 12-maandensterfte dan overlevenden van COVID-19-sepsis (RR 1,77) Joost, Infection 2025.
Heropnames na sepsis zijn vaak infectiegerelateerd en deels te voorkomen Prescott, JAMA 2015 van der Slikke, Infect Drug Resist 2023.

Richtlijnen

Wat adviseren de richtlijnen over nazorg?

Nederlandse richtlijn Sepsis module Voorlichting langetermijngevolgen

Verwijs patiënten tijdig naar betrouwbare informatie over de langetermijngevolgen van sepsis en betrek hun naasten daarbij. Vermeld in de ontslagbrief uitdrukkelijk dat de patiënt sepsis heeft gehad.

Samengevat uit de richtlijn Sepsis

Nederlandse richtlijn Sepsis module Mobilisatie

Begin op de IC en op de verpleegafdeling zo vroeg mogelijk met mobiliseren en activeren, in de meest actieve vorm die veilig is.

Samengevat uit de richtlijn Sepsis

Surviving Sepsis Campaign 2026 suggestie

Geef patiënten en naasten mondelinge en schriftelijke uitleg over sepsis, de behandeling en het post-sepsissyndroom. Bied overlevenden nazorg na de ziekenhuisopname aan, ondersteuning bij psychische klachten, en revalidatie aan wie langer dan 48 uur beademd werd.

Samengevat uit de SSC-richtlijn voor volwassenen 2026

In Nederland bestaat nog geen landelijk nazorgpad voor sepsis. Een aantal ziekenhuizen heeft een IC-nazorgpoli of een post-sepsispoli, onder meer Amsterdam UMC en het UMCG. Vraag bij ontslag of je ziekenhuis nazorg aanbiedt, ook als je niet op de IC hebt gelegen.

Zelf doen

Wat kun je zelf doen?

Vraag om uitleg. Laat je bij ontslag vertellen wat er is gebeurd, welke klachten je kunt verwachten en bij wie je terechtkunt. Vraag of in je ontslagbrief staat dat je sepsis hebt gehad.
Bouw rustig op. Beweeg dagelijks, verdeel energie over de dag en neem rust voordat je moe bent. Een fysiotherapeut of ergotherapeut kan helpen.
Houd een dagboek bij of laat je naasten vertellen wat er tijdens de opname gebeurde; dat helpt bij verwerking.
Let op nieuwe infecties. Na sepsis is je afweer weken tot maanden minder sterk. Herken de alarmsignalen en zeg tegen je huisarts dat je sepsis hebt gehad.
Laat je vaccineren volgens het advies van je huisarts of het RIVM; dat kan ook kort na sepsis.
Bespreek klachten met je huisarts als ze na enkele weken niet afnemen, en vraag naar verwijzing naar revalidatie of psychologische hulp.

Hulp

Hulp, informatie en lotgenoten

Sepsis Nederland

Patiëntenorganisatie van en voor mensen die sepsis hebben (gehad) en hun naasten: informatie, lotgenotencontact en belangenbehartiging.

sepsisnederland.nl

FCIC en IC Connect

Informatie en lotgenotencontact voor (oud-)IC-patiënten en hun naasten.

fcic.nl en icconnect.nl

Sepsis en daarna

Informatie over het leven na sepsis, met het Sepsis Alarm Boek.

sepsis-en-daarna.nl

Onderzoek naar langdurige klachten

Samen met SepsisNet zoekt het NMCB mensen die hersteld zijn én mensen met langdurige klachten na sepsis, om te begrijpen wat langdurige klachten na infecties gemeen hebben.

Doe mee aan onderzoek

Naasten

Voor naasten en nabestaanden

Een opname met sepsis is ook voor partners, kinderen en ouders ingrijpend. Angst, zorgen en mantelzorg kunnen lang doorwerken; ook naasten kunnen klachten van posttraumatische stress krijgen. Praat erover met je eigen huisarts. Wie iemand aan sepsis heeft verloren, kan bij Sepsis Nederland terecht voor contact met anderen die hetzelfde hebben meegemaakt.

Lees ervaringsverhalen